{"id":543,"date":"2024-06-03T13:56:50","date_gmt":"2024-06-03T13:56:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.economic-instability.com\/?p=543"},"modified":"2024-06-03T14:35:11","modified_gmt":"2024-06-03T14:35:11","slug":"hors-des-sentiers-battus-la-position-de-lundberg-sur-le-concept-dinstabilite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.economic-instability.com\/?p=543","title":{"rendered":"Hors des sentiers battus : la position de Lundberg sur le concept d&#8217;instabilit\u00e9"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; L&#8217;id\u00e9e selon laquelle l&#8217;\u00e9conomie peut fluctuer m\u00eame si les march\u00e9s sont \u00e0 l&#8217;\u00e9quilibre (tout ce qui est produit est vendu) est pr\u00e9sente dans la plupart des premiers mod\u00e8les macro-dynamiques. Cela s&#8217;observe dans les mod\u00e8les d\u00e9velopp\u00e9s par Tinbergen (1934), Kalecki (1935) ou Samuelson (1939a,b), o\u00f9 la totalit\u00e9 de la production est vendue \u00e0 tout instant. Aussi, les mouvements de l&#8217;\u00e9conomie r\u00e9sultent de l&#8217;existence de divers retards en raison desquels l&#8217;\u00e9conomie se trouve en dehors de son \u00e9tat stationnaire.<\/p>\n<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; L&#8217;\u00e9conomiste su\u00e9dois Erik Lundberg aborde l&#8217;analyse dynamique sous un autre angle dans <i>Studies in the Theory of Economic Expansion <\/i>(1937). La question qu&#8217;il pose est la suivante : Comment l&#8217;\u00e9conomie se comporterait-elle si elle s&#8217;\u00e9cartait de son \u00e9quilibre de march\u00e9 ? \u00c0 une \u00e9poque o\u00f9 cette approche est encore embryonnaire, Lundberg r\u00e9alise une avanc\u00e9e remarquable.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure id=\"attachment_367\" aria-describedby=\"caption-attachment-367\" style=\"width: 700px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-367 size-full\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Lundbergs-model.png\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"453\" srcset=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Lundbergs-model.png 700w, https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Lundbergs-model-300x194.png 300w\" sizes=\"(max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-367\" class=\"wp-caption-text\">Lundberg illustre dans cette figure (1937: 183) la condition n\u00e9cessaire pour \u00ab l&#8217;\u00e9quilibre dynamique \u00bb : le d\u00e9veloppement des variables \u00e9conomiques doit \u00eatre exponentiel plut\u00f4t que lin\u00e9aire<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; Poursuivant cet objectif, Lundberg examine les conditions pour lesquelles une \u00e9conomie peut cro\u00eetre de mani\u00e8re r\u00e9guli\u00e8re. En premier lieu, il montre sur la base d&#8217;un petit mod\u00e8le (Lundberg, 1937: 185, reproduit ci-apr\u00e8s) que le d\u00e9veloppement de l&#8217;investissement et du capital est n\u00e9cessairement exponentiel dans ce cas, tandis qu&#8217;un d\u00e9veloppement lin\u00e9aire de l&#8217;\u00e9conomie conduirait \u00e0 des d\u00e9s\u00e9quilibres.<\/p>\n<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; Consid\u00e9rons un mod\u00e8le o\u00f9 une fraction <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-64e11d2f3786521758a4b8909af05945_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#76;&#97;&#109;&#98;&#100;&#97;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"14\" width=\"13\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/> du revenu est \u00e9pargn\u00e9e \u00e0 chaque instant. Supposons que <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-64e11d2f3786521758a4b8909af05945_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#76;&#97;&#109;&#98;&#100;&#97;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"14\" width=\"13\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/> soit \u00e9gal \u00e0 0,2, et que la production <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-ece6404ebd13409da167b7988cfcf53c_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#89;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"13\" width=\"15\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/> soit \u00e9gale \u00e0 100 unit\u00e9s. Si 80 unit\u00e9s sont consomm\u00e9es, pour que l&#8217;\u00e9quilibre soit atteint, 20 unit\u00e9s doivent \u00eatre investies. Supposons maintenant qu&#8217;il existe une relation fixe entre l&#8217;investissement et les variations de la production telle que <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-9da70aefcba054c19dbccfb5b5b18ed7_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#73;&#61;&#92;&#109;&#117;&#32;&#92;&#100;&#111;&#116;&#32;&#89;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"22\" width=\"61\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/> avec par exemple <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-75cb7e3a0b0641cc910296d560ea5a8a_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#109;&#117;&#61;&#50;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"17\" width=\"45\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/>. En supposant qu&#8217;il n&#8217;y a pas de d\u00e9pr\u00e9ciation du stock de capital, nous avons <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-88a1542f67e15c6dbb7f96dd46a29b48_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#75;&#61;&#92;&#109;&#117;&#32;&#89;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"17\" width=\"68\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/>. Avec la condition que <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-c18836e10ee85b804490d5ad8bd8eb10_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#73;&#61;&#83;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"13\" width=\"48\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/> \u00e0 chaque instant, nous obtenons l&#8217;\u00e9quation diff\u00e9rentielle <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-0c23ee7b1697dc70d87d52415b86b51f_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#100;&#111;&#116;&#32;&#89;&#61;&#32;&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#92;&#76;&#97;&#109;&#98;&#100;&#97;&#125;&#123;&#92;&#109;&#117;&#125;&#32;&#89;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"27\" width=\"69\" style=\"vertical-align: -9px;\"\/> qui repr\u00e9sente la dynamique de l&#8217;\u00e9conomie, et la solution <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-409c1fef4dfeb74c46653cb6cba603fe_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#89;&#61;&#99;&#101;&#94;&#123;&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#92;&#76;&#97;&#109;&#98;&#100;&#97;&#125;&#123;&#92;&#109;&#117;&#125;&#116;&#125;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"23\" width=\"75\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/>, o\u00f9 <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-7be173e8e81928a3f63b59c4117635e0_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#99;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"8\" width=\"9\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/> est une constante d\u00e9termin\u00e9e par les conditions initiales de l&#8217;\u00e9conomie. Avec les valeurs <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-b8c2afc79c7e4947e6a914469f9a09bd_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#76;&#97;&#109;&#98;&#100;&#97;&#61;&#48;&#44;&#50;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"18\" width=\"65\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/> et <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-75cb7e3a0b0641cc910296d560ea5a8a_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#109;&#117;&#61;&#50;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"17\" width=\"45\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/>, cela signifie que l&#8217;\u00e9conomie cro\u00eetra \u00e0 un taux de <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.economic-instability.com\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-9d350dde386137ca13cd1dc67c8bc088_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#92;&#76;&#97;&#109;&#98;&#100;&#97;&#125;&#123;&#92;&#109;&#117;&#125;&#61;&#48;&#44;&#49;&#48;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"26\" width=\"73\" style=\"vertical-align: -9px;\"\/>, correspondant \u00e0 un &#8220;\u00e9quilibre dynamique.&#8221;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"\/wp-content\/applications\/lundberg_1937\" width=\"100%\" height=\"700px\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; Mais Lundberg doute de la possibilit\u00e9 d&#8217;une telle expansion: &#8220;La production, la consommation, le revenu, l&#8217;\u00e9pargne et l&#8217;investissement augmentent tous \u00e0 certains taux, et on peut se demander si cette croissance, sorte d&#8217;\u00e9quilibre dynamique, se poursuivra, ou si des divergences appara\u00eetront automatiquement au sein du syst\u00e8me lui-m\u00eame, avec pour cons\u00e9quence l&#8217;arr\u00eat de ce processus&#8221; (Lundberg, 1937: 183). Pour lui, le probl\u00e8me vient de l&#8217;\u00e9galit\u00e9 suppos\u00e9e entre l&#8217;investissement et l&#8217;\u00e9pargne : &#8220;Cette condition d&#8217;\u00e9quilibre doit \u00eatre invalid\u00e9e afin d&#8217;expliquer ou d&#8217;analyser un d\u00e9veloppement.&#8221; L&#8217;investissement doit \u00eatre expliqu\u00e9 de mani\u00e8re &#8220;<em>causale<\/em>&#8221; et non simplement s&#8217;ajuster \u00e0 l&#8217;\u00e9pargne. Cela conduit Lundberg \u00e0 sugg\u00e9rer que &#8220;Si l&#8217;on tient compte des facteurs d\u00e9terminants de l&#8217;investissement, la solution lin\u00e9aire provisoire pourrait donner une image plus pr\u00e9cise des tendances inh\u00e9rentes du syst\u00e8me vers les divergences que la solution d&#8217;\u00e9quilibre donnant des courbes exponentielles&#8221; (Lundberg, 1937: 186).<\/p>\n<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; Que se passerait-t-il alors si l&#8217;\u00e9conomie \u00e9tait hors de ce sentier de croissance \u00e9quilibr\u00e9e ? Que se passerait-t-il par exemple si ce qui est produit n&#8217;est pas vendu \u00e0 tout instant ? Est-il probable que l&#8217;\u00e9conomie revienne sur sa trajectoire initiale ? Devons-nous plut\u00f4t nous attendre \u00e0 voir les d\u00e9s\u00e9quilibres s&#8217;amplifier avec le temps ? Voici les questions soulev\u00e9es par Lundberg et la signification des diff\u00e9rentes &#8220;s\u00e9quences&#8221; qu&#8217;il tente de construire dans son livre. A d\u00e9faut de poss\u00e9der les comp\u00e9tences math\u00e9matiques de ses coll\u00e8gues \u00e9conomistes de la Soci\u00e9t\u00e9 d&#8217;Econom\u00e9trie, Lundberg \u00e9choue \u00e0 produire un mod\u00e8le math\u00e9matique d&#8217;un nouveau type. Cependant, en accordant un r\u00f4le central aux d\u00e9s\u00e9quilibres du march\u00e9, il a sans aucun doute influenc\u00e9 la future direction de la recherche qui porta de plus en plus d&#8217;attention \u00e0 ces probl\u00e8mes \u00e0 partir des ann\u00e9es 1940.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">References:<\/span><\/p>\n<p>Kalecki, M. 1935. \u201cA Macrodynamic Theory of Business Cycles.\u201d Econometrica 3(3):327\u201344. <a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/1905325\">https:\/\/www.jstor.org\/stable\/1905325<\/a><\/p>\n<p>Lundberg, Erik. 1937. \u201cStudies on the theory of economic expansion.\u201d Stockholm: Kungl. Boktryckeriet. P. A. Norstedt &amp; S\u00f6ner<\/p>\n<p>Samuelson, Paul A. 1939a. \u201cA Synthesis of the Principle of Acceleration and the Multiplier.\u201d Journal of Political Economy 47(6):786\u201397. <a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/1824312\">https:\/\/www.jstor.org\/stable\/1824312<\/a>&nbsp;<\/p>\n<p>Samuelson, Paul A. 1939b. \u201cInteractions between the Multiplier Analysis and the Principle of Acceleration.\u201d The Review of Economics and Statistics 21(2):75\u201378. <a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/1927758\">https:\/\/www.jstor.org\/stable\/1927758<\/a><\/p>\n<p>Tinbergen, Jan. 1934. \u201cDer Einflu\u00df Der Kaufkraftregulierung Auf Den Konjunkturverlauf.\u201d Zeitschrift F\u00fcr National\u00f6konomie \/ Journal of Economics 5(3):289\u2013319. <a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/41792889\">https:\/\/www.jstor.org\/stable\/41792889<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; L&#8217;id\u00e9e selon laquelle l&#8217;\u00e9conomie peut fluctuer m\u00eame si les march\u00e9s sont \u00e0 l&#8217;\u00e9quilibre (tout ce qui est&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":844,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=543"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":833,"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions\/833"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.economic-instability.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}